سلام قهرمان! اینجا خبری از حفظ کردنِ فرمولهای خشک و خالی نیست. اصلاً قرار نیست بنشینی و کتابهای قطور را مثلِ طوطی وردِ زبان کنی. المپیادِ کامپیوتر مثلِ یک بازیِ ویدیوییِ چندمرحلهای است که باید با هوش و خلاقیتِ خودت از سدِ هر مرحله عبور کنی. فقط تفاوتش اینجاست که جایزهاش، مدال و افتخار نیست؛ آیندۀ تو است!
بیا سادهاش کنم. المپیادِ کامپیوتر یک رقابتِ علمیِ بینالمللی است که بیش از ۹۰ کشور در آن شرکت میکنند. هدفش؟ پیدا کردنِ نابغههایی مثلِ تو که بتوانند پیچیدهترین مشکلاتِ دنیا را با کدنویسی حل کنند. ایران هم از سالِ 1370 واردِ این ماجراجویی شده و بچههای ایرانی همیشه جزوِ بهترینهای دنیا هستند. مثلاً در المپیادِ ۲۰۲۰ سنگاپور، تیمِ چهارنفرۀ ایران سه مدالِ طلا و یک نقره گرفت و چهارمِ دنیا شد! باحال نیست؟
این بازیِ هیجانانگیز ۵ مرحله دارد. مثلِ بازیهای کامپیوتری که باید هر مرحله را با موفقیت پشتِ سر بگذاری تا به مرحلۀ بعد برسی:
حدودِ ۱۰۰۰ نفر به این مرحله میرسند. دو روزِ تمام باید بجنگی:
روزِ اول: ۲۵ سوالِ تستی که باید مثلِ برق و باد جواب بدهی.
روزِ دوم: ۴ سوالِ تشریحی که عمقِ فکرت را میسنجد.
از این هزار نفر، فقط ۸۰ نفر میمانند و…
حالا نوبت به برنامهنویسی میرسد! سه… دو… یک… از مجموعِ نمراتِ آزمونِ مرحلۀ دوم و آزمونِ برنامهنویسی 40 نفر به دورۀ تابستانه راه پیدا میکنند.
40 نفر راهیِ تهران میشوند: باشگاهِ دانشپژوهانِ جوان. اینجا دیگر داستان جدی میشود! یک تا دو ماه کلاس، تمرین، آزمونِ برنامهنویسی و عرق ریختنِ شبانهروزی. آخرش:
۸ نفر طلا میگیرند.
۱۶ نفر نقره میگیرند.
۱۶ نفر برنز میگیرند.
برای این که در این ماجراجویی پیروز شوی، باید رویِ ۴ مهارتِ اصلی کار کنی:
قرار نیست با ماشین حساب میلیونها حالت را بشماری! ترکیبیات به تو یاد میدهد چطور هوشمندانه و سریع، تعدادِ حالتهای ممکن را محاسبه کنی. مباحثی مثلِ:
شمارش (جایگشت، ترکیب، اصولِ جمع و ضرب)
اصلِ لانه کبوتری (باور کن جادویی است!)
احتمال و استقرا
رنگآمیزی و روابطِ بازگشتی
گراف یعنی مجموعهای از نقاط (گره) و خطهایی که آنها را به هم وصل میکند. اینترنت، شبکههای اجتماعی، نقشۀ مترو، همه گراف هستند. مباحثش:
تعاریفِ پایه (رأس، یال، مسیر)
درختها و گرافهای جهتدار
رنگآمیزیِ گراف
گرافهای اویلری و همیلتونی
الگوریتم یعنی گامهای منظم برای حلِ یک مسئله. اولین بار خوارزمیِ بزرگ این علم را پایهگذاری کرد. یاد میگیری چطور:
جستجو و مرتبسازی کنی.
برنامهنویسیِ پویا انجام بدهی.
از روشِ تقسیم و حل استفاده کنی.
الگوریتمهای حریصانه بنویسی.
اینجا جایی است که ایدههایت را به زبانِ کامپیوتر مینویسی. زبانِ رسمیِ المپیادِ کامپیوتر ++C است . باید یاد بگیری:
حلقهها و دستوراتِ شرطی
آرایهها و وکتورها
توابع و بازگشت
اشکالزدایی و بهینهسازیِ کد
حالا بیا ببینیم اگر در این بازی پیروز شوی، چه جایزههایی در انتظارِ توست:
| مدال | جوایز و امتیازات |
|---|---|
| برنزِ کشوری 🥉 | ۲۰٪ سهمیۀ کنکور، تسهیلاتِ بنیادِ ملیِ نخبگان |
| نقرۀ کشوری 🥈 | ۲۰٪ سهمیۀ کنکور، تسهیلاتِ بنیادِ ملیِ نخبگان |
| طلای کشوری 🥇 | معافیتِ کامل از کنکورِ سراسری، تسهیلاتِ بنیادِ ملیِ نخبگان |
| مدالِ جهانی 🏆 | نگم برات!!! |
علاوه بر اینها:
بازارِ کارِ عالی: شرکتهای بزرگ به دنبالِ بچههای المپیادی میگردند.
بنیادِ نخبگان: از حمایتِ مالی و پژوهشی برخوردار میشوی.
خدمتِ سربازی: میتوانی به جای سربازی، پروژۀ پژوهشی انجام بدهی.
رزومۀ قوی: برای پذیرش از دانشگاههای خارجی یک برگِ برندۀ قوی داری.
کتابهای درسیِ ریاضی
ترکیبیات (علیرضا علیپور)
آشنایی با الگوریتمها (یحیی تابش)
Mathematical Circles (محافل ریاضی)
نمونه سوالاتِ سالهای قبل
Problem-Solving Strategies (Arthur Engel)
Introduction to Graph Theory (D.B. West) (کتابِ وستِ معروف!)
نظریۀ گراف و کاربردهای آن (باندی مورتی)
طراحیِ الگوریتم با رویکردی خلاقانه (یودی منبر)
مسئلههای الگوریتمی (دکتر محمد قدسی)
المپیادِ کامپیوتر فقط یک مسابقه نیست. اینجا جایی است که یاد میگیری چطور فکر کنی، چطور مسائل را از زاویهای متفاوت ببینی و چطور با ذهنی باز به دنیا نگاه کنی. خیلی از بچههایی که امروز در گوگل، مایکروسافت و استارتاپهای موفق کار میکنند، دیروز همان نوجوانانی بودند که پای کامپیوتر نشسته بودند و الگوریتم حل میکردند.
پس اگر آمادهای، از همین امروز شروع کن. کتابها را باز کن، با معلمهایت حرف بزن، در گروههای المپیادی عضو شو و… شاید تو همان کسی باشی که قرار است سالِ بعد تیمِ ایران را در المپیادِ جهانی سربلند کند!
یادت باشد: تنها چیزی که برای شروع نیاز داری، یک ذهنِ کنجکاو و عشق به حلِ مسئله است. بقیهاش را مسیر به تو یاد میدهد. آمادهای که این ماجراجویی را شروع کنی؟
